MELAMINE POISONING from milk to candies and back tracking to pet food from May 2007 occupied primetime radio television and national dailies. Daily, the avalanche of products recall from supermarket shelves and announcement of new melamine-tainted products is waited with bated breath.
However, while the authorities are occupied with this, what do government agencies have to suggest as alternative sources of nutrient better than milk? There is this ad on television ("ang gatas ng hayop ay para sa hayop") that shows footages of four-legged animals sucking milk from the mother cow, pig, dog, cat, etc., with the camera zooming in next on a human mother and her child drinking a glass of cow's milk.
Wapin naman ne po? Ara pin ding aliuang atin na ring edad, potang ing balita patungkul king makapangalgal laman king sobra karok: "O kasi siguru ing mekagawa ken eya sinusu kang Inda na , niya nung nanu ing sinusu na, gatas animal, makanyan ya kelwalan ugaling animal."
Uyan ing masanting pisabian. Ot eta la balikan deng susu. Opu, alang aliwa nung e reng susu. Keti mu Pampanga, etana pakalawut ing pamaglawe susu akit at akwa mula ngan takman. Obat mo kasi pepatuki la ring kerakalan king agus na ning bie mamalagwa ng mamalagwa. Anya neng kayi, disgrasya ning metung a bangsa, disgrasya daring kalele pang bangsa, kalupa niting milyari keng melamine .
King baryu lalu na, usu la pa reng mamagsusu. Emu matua pati anak, balu dala salat ding mialiwang susu. Tin nang malati, masalat, matuling, pakaba, pabilug, patilus ustung muna mulang pagmulalan. Oneng gang pare pareu lang susu kalupa ning nanu pa mang bage, mialiwa la lasa, salat at paralan potang buri meng kunan lasa ing susu king asbuc mu. Ala ng sumambut pa king lasa at sustansiyng bibie ning susu.
Ding maliligo susu keti mialiwang lutu ing malyari. Detang ausan dang parus parus ampong kalang-kalang. Deni kasali mu, atatandanan ku ibabad dala pa pilan oras, bala kanung manyuka. Pero anyang malati ku pagmasdan kula, bala mu wari king lawe ku malulumud la naman gang pang mabibie la king ating danum. Amu lang ibangli, balang magbukaka ding parus parus. Oreni mangalati la at din namang kalang-kalang mas madagul la laman. Metung a lutu ing magsabo kamu. Igisa mung bawang sibuyas, laya at kamatis at ibulug king bubukal nang denuman a parusparus, timplan mung asin, oyta kanyaman ng ilyupan kabang busuk busuk king pali, itang maybug kapang mangakintal. Ini metung sasabian pamparatang gatas king metung a Indang bayung menganak, bayang dakal a asipsip a gatas ing bingut king susu ng Ima na.
Ing kadwang lutu kareti. Kaibat dang mibangli king bubukal a danum, ikawani la at tipunan ding laman. Malyaring ilang gamitan mung igisa king bawang at atsuete, yang pagbabo sangkap king pancit luglug, maliari la naman gisang anti mong torta, abaianan meng kamatis at patatas.
Susu pa rin! Deni naman ding ausan dang balibid, papa at dagul. Kerakalan, ilang buri dang lulutung atin gata. Ding balibid ila ring masyas at matilus a buldit. Orening papa at dagul ilang balbalan da buldit, at ila mu naman ding balamu makisipsipan labi. Anya metaguri lang, "Kissing lunch" ustung miapag la keng lamesa. Deng e bisang manyipsip susu, ing gawan da sungkitan dala kareng tusuk tinidor o kaya, toothpick in pangawuk dang laman. Mas manyaman nung atin kang tiltilan aslam, ginayat laya at baguk.
Iabe tala naman keng pisasabian deng sulib ampong tahong. Mengutang ku ela wari pareu deni? Mas makule la kanu ring balat da ring tahong. Mas tingkad ya itang berde gilid. O reni, deng pasosyal, iapag dala grilled la kanu o kaya itang singkapan dalang bawang ampong butter or margarine at pisitanan dalang kalamunding/lemon/dalayap.
O atin pang metung ding talaba. Kerakalan, deni bangli dala mu, kaibat, sangkapan dalang sisig. Anti ya kanini ing sangkap: aslam, pamintang durug a magaspang, tidtad sibuyas (detang malati), asin at deng e tatakut ma sodium palinamnaman de pa king betsin.
King karakal ta pikuanan masustansiyang pamangan, neng kayi ngakung mimisip, manibat king malunggay at emu agyung tandanan ing dakal nang bibie sustansiya, metung ne ing mas matimbang ya pa king gatas a sasalwan at maski nokarin tutubu at anyaduan yamu, ampo karening mesabing panibatan ning sustansiya para santing ta pamikatawan aku waring kukutang, "Ing kabiayan yang masakit o ing tau yang pepasakit king kayang kabilyan ngene?"
Kabang isipan taya ing pakibat, ana, manyangle tang nasi, ambulan sabo parus parus, mangan ta king dulang, itas ing metung a bitis. Ada pin kanyan ding aliwa, "Ay nuko niaman na, manulu ku pawas, mangabusarat ku pusad!"