MAPUPUS YA ya pa ing Abril, ya naman ing pandatang ning paka panenayang mumunang uran ning Mayo. Epa naman tutung kelwatan ustung mamandatang na ing mangasikan a duldul at kildap, mamanyulput na la ding payungpayungan awsan dang kuwat. Orening payungpayungan lalsut mu kaibat ning duldul, kildap at uran, manyaman lang ilutong sabo, kabud mu gisa lang bawang.
Atatandanan ku at pauli na gang man ngeni mitmu kaming tanaman anti mo ring sampaloc, kaymito, yangka (langka), chico, talang (mabolo), guayabano, ngungut (coconut), suwa(pomelo), santol, biabas. Alang palya kabukasan mu ning mumunang uran ning Mayo, ugyugan mula ding tanaman, manganakbag na ding saligubang, makanyan mu naman ding salagintu. Akit tala mu naman mamanyulapo ding bato-kabesa, (palpaltuk) sibaung, uwang, lipaktung, kansasamba, at durun. Karening mesambit, ding sibaung at saligubang ing milulutu. Pakapabukalan la king aslam sasa, dinikdik bawang. Penandit king mamala na ing singkapan adwa ing malyaring gawan: Muna ing tugtugan lang taba at pisangle sangle king buri mung nyaman o kaya manggisa kang tidtad kamatis at karin mula ibulug ding piskad a sibaung o saligubang.
Gang man aku eku pa tikman, ing a kamulatan ku karing kasamak king baryo anyang mangalati kaming pasimundut banda Caut, Magunting, Sta Monica, La Paz, Lomboy, Sto. Rosario potang panaun na ning pamamupul ding durun karing marangle titipunan la murin at malyari lang gawan ulam (o ngeni kaya etamu mu mapeste king pesticide, Abe ko?). Ding durun adwa la uri ing amanwan da king amanung English (Locust – light brown to brown in color) o detang durun a berde na meturing (grasshopper). Iti naman malyaring king marangle pa, gawa kang tumpuk-dutung, magpabaya at makapagnangnang nakang berdeng durun (aro koya, ana pin Ingkong Dama na tunggal yata dangkal kaba balugbug at yang ikit kung matua aldukan ne ing kadidkid a kape meniubat king pugun at likas ne sartin, sabe alduk! Ot eya makikintal?! Ikwa ng mete eke akutnan uli na ning lawe ku kanita sing katas yang kapre king kadagul). Nung dakal no man ding atipun, tang karas bale, simen la galame at lako ya itang bala mu silu keng batal, at pakpak, pabukal la king bulung sampaloc, potang kaybat ikid yu nala at gisa yu la king bawang at taba. Potang apalangi at malutung lutong la – (ana abe ko mangayat naka wawa kanyan!), Gawa na kang tiltilan aslam o kaya tidtad kamatis at putat mangga . (Saben meng gulyak– mangan tana pu– nyaman na!).
Pamu, abe kung mamasa, ituknang ke pa ini at atin ku pang kamarung pakapaskad. Disnan naku ning danup (ing tutu na tako mata merirya ku king penyulat ku). Manggisa ku pa bang atin kung pamulutan kekaban ning patik-patik ing uran ating kung gigutgigutan kamarung manyaman.