BAYU KU lungub manintunan neng abak pane ku pang sasaguli ketang pisasalwan kung lelut a nung nukarin pane kung mamangan abakan. Pane lelut ing kakanan ku patse abak, potang kayi maninimawas ku pang butil-butil kabang mamangan ku. Awugalyan kuna ini abak-abak alang patlud. Nung e ku mu tutung mabayat a daramdaman ampong mapagal keng kekulangan-tudtud, tutung e ku sasala keng pamamangan lelut karin.
Kata-kata la reng mamisaling lelut keti, buri nang sabyan a e la sasawa reng tawu keti keng lelut. Misan pin kabang mamangan ku, kabud ayisip ku a kareng Intsik ampong Pilipinu alang tumwas keng ilig da keng lelut a awsan dang "chuk" o "tsuk" keti Guangdong (Kanton).
Eku balu nung nanu ing dinatang keng isip ku a asabi ku keng sarili ku a pota e mu keng panlasa ra ampong ilig keng pamamangan lelut ing pamilupa ra reng Intsik ampong Pilipinu. Sabla yang maragul a kutang a linub na kabud king isip ku ini.
E wari, mapilan kareng amanung Pilipinu makayawig la keng Intsik. E lingad kekatamu a ngeni dakal tana balung amanu king Tagalug a makasuglung ampong makatuntun keng Intsik, anya yaku naman ngeni bisa kung manintun amanung Kapampangan a mamawig king Kantones, ing amanung Intsik a magagamit keti Kanton.
Balu tamung deng amanu da reng misiping-siping a bansa atin lang pamilupa neng kayi, mapalyaring maritak, mapalyaring marakal. Kalupa na mo ning "bapa" a "uncle" ya ing kabaldugan na. Mapalyaring ibat ya keng Amanung India a "bapu"-panawus ampong panungge yang pamanggalang kareng tawung tatalangan ampong makatwa, inya i Mahatma Gandhi awsan deng Bapu Gandhi. Ngeni keng Ilukanu atin lang amanung "apu", a panawus kareng matas ampong gagalangan a tawu, kalupa na mong Apu Marcos (kekaskup ke man salu ampong kelumbe a binanggit ke!). Reng amanung "bapa", "bapu" ampo pa ing Ilukanung "apu" malyari mu naman atin lang pamitulid keng amanung intsik a "kao fu' (uncle).
Ing "sinulad" tutu yang makapagmulalang amanu. Ing sinulad (thread) keng Kantones awsan deng "sin". E wari anyang minunang panawun ing sinulad (a "sin" keng Kantones) ibat ya kareng "ulad" (worm) inya (inulad) "sinulad" ya. Ing minunang imalan ampong miyaliwang susulud tamu ketang minuna ibat la kareng ulad (silkworm), anya gawa lang sinulad. E ku balu pota ing isipan kung ini tutu.
Ngeni naman a balu tamung ing amanung "kotche" o "kotse" ibat ya keng amanung Kastilang "coche". Oneng makapagmulala a keng Kantones "che" ya, o "tse".
Makanyan mu naman ing "labanus" a balu tamung ibat keng Kastilang "rabanos". Keng Kantones "lo bak" ya.
Ing "taoge" o "tawge" (mongo or bean sprout) lulupa yang Intsik. Ing "tao" / "taw" keng Kantones "beans" ya.
Mimisip kung malalam a tutung menaliwa la reng amanu uling midala la kareng miyaliwang labuwad ampong inagkas dala reng miyaliwang balayan ampong tawu keng miyaliwang panawun. Ngeni keng kekaba ning panawun ampong ngening miras la reng amanu kareng miyaliwang labwad menaliwa la angga ketang ditak namu ing akit tamung ila suli nala ning memetung mung tanaman.
Biyasa kung mangamanung Kantones, ditak mu uling mangapalipit ku dila, anya neng kayi e ra balung talukyan reng kakaluguran kung Intsik ing buri kung sabyan. Makanyan man agyu kung makipagtalamitam kareng Intsik ketang mababang pamangamanu.
Keng pamakiramdam ku ampong pamakipagtalamitam kareng Intsik, inisip kung manintun ampong manipun amanung Intsik a mapalyaring atin pamisuglung kareng kekatamung amanu keng Kapampangan.
Lawan la reng amanung tinipun ku keng lalam. Deng keng mumunang dayus ken lang amanung Kantones; deng keng pangadwang dayus ken lang Amanung Siswan; ngeni naman deng keng tawli ampong pangatlung dayus ken lang Inglis. Reng mapilan tutung malino ing pamilupa ra; ngeni naman deng aliwa maragul ing pamikayaliwa da oneng akit mu pa mu rin ing pamilupa ra:
| INTSIK | KAPAMPANGAN | INGLIS |
| so so dei | sosoning | crazy |
| che-che | atche / atchi | older sister |
| ko ko | koya | older brother |
| po po | apo / apu | grandmother |
| kung kung / kong kong | ingkung / ingkong | grandfather |
| tchin a / tsin a | tinga | food fiber stuck between teeth |
| fan si | pansit | rice noodles / noodles |
| bak ho | bako | crane, a kind of bird |
| cha sio pao | siopao | bun with meat in it |
| ko to | keta | there |
| ko pin | ka rin | there |
| ni to | ke ni | here |
| a ma | ima / ma | mother |
| i ma | ima (dara) | auntie / aunt |
| mo la / mo a | ala | nothing |
| pan chun | pan chun | it is "tomb" in kapampangan; whereas, it is "cemetery" in cantonese |
| tao fu | ta hu | bean curd |
| im sai | kim se | celery, parsley |
| bat choy / pat choy | pitse / pitche | white cabbage |
| chap soi | chapsoy | it is a vegetable dish in kapampangan; whereas, it is a kind of vegetable soup in cantonese. |
| cham pui mui | champuy | prunes, preserved berries, etc. |
| ke chap | ketsap / ketsup | ketchup (whereas, "ke" means "tomato" and "chap" means "juice" |
| ham yu | tuyu | salted fish |
Kareng daratang pang aldo makiramdam kung masalese kareng kayabe kung Intsik keti bankanita manyalap ku pa ampong mandakap amanung mamawig kareng amanu tamu keng Kapampangan, bankanita miragdagan la reng titipunan ku a mapilan kareni ikit yu kening misulat. Pota bayu ku man miyangu-biye makarakal ku akalap a amanung miwawangis a malyari rang pakamalan deng tutuking sapni ning Pampanga.